Daron Acemoğlu: Türkiye’nin Yapay Zeka Fırsatları Uygulama Katmanında!

Nobel ödüllü ekonomist Daron Acemoğlu, İstanbul Fintech Week 2026 etkinliğinde yapay zeka konusundaki değerlendirmelerini paylaştı. Acemoğlu, Türkiye gibi ülkelerin yapay zekada küresel devlerle temel model katmanında rekabet etmesinin beklenemeyeceğini vurguladı. Ancak uygulama katmanında ciddi fırsatlar bulunduğunu da belirtti. Acemoğlu, yapay zekaya yönelik yatırımların 2032’ye kadar 3 trilyon doları aşabileceğine dikkat çekti. Bu büyüklükteki yatırımların mantıklı bir şekilde geri dönüş sağlaması için getirilerin yaklaşık 2 trilyon dolara ulaşması gerektiğini ifade etti.

Adamlar, yapay zekaya yönlendirilen sermayenin boyutunun gerçekten dudak uçuklatıcı olduğunu söylüyor. Tahminler, 2032 yılında bu yatırımların birkaç trilyon doları geçeceğini gösteriyor. Üstelik bu yatırımlar sadece şirketlerin kârlarından değil, büyük ölçüde borçlanma ve finansal enstrümanlarla finanse ediliyor. Yani, bu kadar büyük bir yatırımın karşılığını bulabilmesi için, muhafazakâr bir bakış açısıyla bile, getirilerin ABD milli gelirinin yaklaşık yüzde 10’una ulaşması gerekiyor. Yani, 1 trilyon dolardan fazla bir rakama… Neredeyse 2 trilyon dolara yakın bir büyüklükten bahsediyoruz.

Acemoğlu, şu anki öncü yapay zeka laboratuvarları ve modellerinin toplam gelirinin yaklaşık 200 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirtti. Bu gelirlerin önümüzdeki 5-6 yıl boyunca her yıl yüzde 70 ila 80 oranında büyümesi gerektiği de cabası. Beklenen bu getirilerin gerçekleşmemesi durumunda, yatırımcıların geri çekilmesi, yatırımların durması ve bir yapay zeka çöküşü riski doğabilir. Yani, durum pek iç açıcı değil. Öte yandan, açık ağırlıklı modellerle rekabet gibi faktörler nedeniyle mevcut liderlerin bu getirileri paraya dönüştürememe riski de var. Eğer bu beklentiler gerçekleşmezse, elde edilen getirinin en az yüzde 70 veya fazlasının sermayeye ve çok dar bir girişimci grubuna aktarılacağı öngörülüyor. Bu da, sermaye ile emeğin payında devasa bir dengesizlik ve derin bir eşitsizlik yaratabilir.

Bak şimdi, Acemoğlu, yapay zekanın yalnızca ekran başında yapılan işleri değil, mavi yakalı görevleri de ikame eden bir otomasyon teknolojisi olarak gelişmesinin ve birkaç büyük şirketin kontrolündeki merkeziyetçi bir yapıda ilerlemesinin kaçınılmaz olmadığını söyledi. Ancak, yapay zekanın doğasında merkeziyetçi ya da salt bir otomasyon aracı olmasını gerektiren bir kural yoktur. Bu, tamamen bugünkü geliştiricilerin bir tercihi… İnsan zekası ile makine zekası birbirinden çok farklı ve bu iki şeyi kullanmanın en doğal yolu, onları birbirlerini tamamlayıcı şekilde bir araya getirmektir.

Türkiye gibi ülkeler için en büyük fırsatın merkeziyetsiz uygulama katmanı olduğunu ifade eden Acemoğlu, otomasyonun gelişmekte olan ekonomilerin hızlı kalkınmasını engelleyebileceğini belirtti. Türkiye, Endonezya, Meksika veya Brezilya gibi ülkelerin gereken devasa finansal kaynaklar nedeniyle Anthropic veya OpenAI gibi küresel devlerle temel model katmanında rekabet etmesi beklenemez. Ancak yapay zekada asıl geride kaldığımız alan ‘uygulama katmanı’. Başarılı uygulamalar, temel modellerdeki gibi katı merkeziyetçilikle değil, çok daha dağıtık ve merkeziyetsiz bir yapıda inşa edilecektir.

Yatırımlar ve kaynaklar uygulama katmanına yöneldikçe, yapay zekanın dünyaya daha dengeli yayılma imkânı doğacak. İşte tam da bu noktada, Türkiye gibi ülkeler için ciddi fırsatlar var. İnsan yaratıcılığının en iyi şekilde serpileceği alan olan inovasyon yanlısı yaklaşımla ve çalışanları tamamlayan uygulamalar geliştirerek bu dönüşümde güçlü bir yer edinmek mümkün.

Kaynak: Orijinal Haber